MIĘDZY POWSTANIAMI…..

   Rosjanie okupujący ówczesna stolicę charakteryzowali się bałaganiarstwem i wszechobecną korupcją. Nie mieli by takich możliwości, gdyby nie sprzyjali tym zachowaniom Polacy. Przy Rogatkach Wolskich zbudowano strażnicę. Służyła celnikom, którzy mieli pobierać myto za wjazd do miasta.

   Mimo trudności w załatwieniu czegokolwiek bez odpowiedniej „wziątki” w latach 1815 – 1831 wzdłuż Chłodnej powstało minimum 15 kamienic – między innymi „moja” pod numerem 20. Wybudował ją w 1820 roku Karol Kijok – właściciel cegielni. Otrzymała ona nazwę „Pod zegarem”, ponieważ na froncie znajdował się wmurowany zegar.

zegar-2009

źródło:chlodna20.wordpress.com

   W tym samym czasie powstał u zbiegu ulicy Chłodnej i Elektoralnej plac „Pod Lwem”, jako miejsce handlu.

   To tędy na kilka dni przed Powstaniem Listopadowym przejeżdżał Fryderyk Chopin opuszczając kraj na zawsze i Juliusz Słowacki w charakterze kuriera dyplomatycznego w 1831 roku.

chlodna_koszary_04

źródło:www.warszawa1939.p – Koszary Mirowskie

   Koszary Mirowskie odegrały negatywna rolę podczas powstania. Stały się centrum opozycji wobec walczących powstańców. W dniu wybuchu powstania Listopadowego dowódcy zdecydowali o zamknięciu koszar. Gwardziści podporządkowali się temu rozkazowi i nie wspomogli walczących. Dopiero gdy gen. Piotr Szembek 2 grudnia wjechał przez Chłodną do miasta gwardia przyłączyła się do Powstania. Jednak pierwsze wrażenie postawy gwardzistów pozostało w mieszkańcach. Rosjanie opuścili miasto.

   Do września 1831 roku przywódcy Powstania zmieniali się jak w kalejdoskopie. Tymczasem mieszkańcy ulicy w oknach swoich mieszkań ustawiali stanowiska strzelnicze i barykadowali bramy. Po kolejnych atakach na polskie barykady , gdy Rosjanie weszli do stolicy – mieszkańcy Chłodnej wraz ze swoim dobytkiem opuścili swoje domy i skierowali się w stronę Krakowskiego Przedmieścia.

  Powstanie, które miało skończyć się powodzeniem – padło. Polacy stracili zaufanie do polskiego wojska, generalicji kolaborującej z zaborcą. Rozpoczęła się masowa zsyłka na Sybir tych, którzy jawnie popierali powstańców oraz konfiskata ich majątku. Przez Chłodną opuszczała miasto fala najwartościowszej warstwy społeczeństwa: przedstawiciele nauki, sztuki i kultury. Wprowadzono cenzurę, zamknięto Uniwersytet i niektóre kościoły, do szkół wprowadzono język rosyjski, wybudowano Cytadelę.

   sztuka4a_02

źródło:starepowazki.sowa.website.pl

   Mimo wszystko w 1840 roku powstaje dom – elegancki pałac, znanego rzeźbiarza Józefa Mantzla przy Chłodnej 19. Na terenie posesji znajdował się także zakład kamieniarsko – rzeźbiarski. Mistrz specjalnie wybrał taką lokalizację, ponieważ wiedział o planach księżnej Klementyny z Sanguszków wybudowania kościoła na placu Pod Lwem. Zwyczajnie liczył na to, iż będzie mógł pracować przy projekcie Marconiego. Do budowy kościoła św. Boromeusza przyłożyli się w dużym stopniu mieszkańcy Chłodnej. Dzięki ich datkom i pomocy miasta można było w 1849 roku dokończyć budowy kościoła. Efekt był imponujący.

images

źródło:pl.wikipedia.org

   Powstanie kościoła w tym miejscu miało symboliczny charakter, oprócz tego, że podniósł rangę ulicy to jeszcze przysłaniał carskie koszary (Mirowskie).  Zresztą w opuszczonych koszarach przez Rosjan zadomowiła się już na dobre Straż Ogniowa (IV oddział), co sprawiło utratę znaczenia strategicznego samych koszar. Do 1863 roku sama Warszawa pod względem liczebności mieszkańców wzrosła prawie dwukrotnie. Rozwój miasta postępował powoli ale systematycznie.

   1055536

źródło:www.historia.uwazamrze.pl

   Niezadowolenie Polaków jednak nie malało. Kilka manifestacji i demonstracji krwawo tłumionych na polecenie cara przez Kozaków musiało skończyć się zrywem powstańczym, tym bardziej że nowym namiestnikiem został brat cara Konstanty – znienawidzony przez Warszawę. Termin Powstania czyli 23 stycznia 1863 roku sprowokowali sami Rosjanie robiąc dodatkowy pobór do wojska.  

   Powstanie musiało upaść – nie było szans na sukces.  Wszystkie mieszkania i podwórka były ze względów strategicznych systematycznie przeszukiwane.  Latem 1863 roku na jednym z podwórek kamienic Chłodnej złapano ostatniego dowódcę Powstania Styczniowego – Aleksandra Waszkowskiego.

   Po upadku powstania rozpoczęły się na masową skalę represje. Spod kościoła św. Boromeusza na Sybir ruszały kolejne kibitki ze skazańcami. Stąd nazwa teraz tego miejsca „Skwer Sybiraków”.

indeks

źródło :warszawska-wola.strefa.pl

CESARZ NA CHŁODNEJ ….

    Dane dotyczące ulicy Chłodnej z przełomu XVIII i XIX w mówiły, że miała ona długość 900 metrów i szerokość ponad 19 metrów.  Na całej swojej rozciągłości była pokryta brukiem.  Sąsiednie ulice takie jak: Waliców, Żelazna, Ogrodowa czy Krochmalna były jedynie ulicami gruntowymi pełnymi dziur i wybojów. Szczególnie dokuczliwych jesienią, wiosną i zimą.

  To właśnie ulicą Chłodną spacerowali mieszkańcy stolicy by na Rogatkach Wolskich wypatrywać swoich wyzwolicieli. 

3911_03031_p_a

źródło: archiwumwoli.waw.pl – projekt Rogatek Wolskich

    Pod koniec listopada 1806 roku  na wieść o nadciągających wojskach z ks.Józefem Poniatowskim na czele,  wzdłuż ulicy Chłodnej ze sztandarami wszystkich cechów rzemieślniczych ustawili się w szpalerze mieszkańcy Warszawy.

220px-Ksiaze_Jozef

źródło:en.wikipedia.org – Ks. Józef Poniatowski

   Dość chłodno, bo gwizdami powitali księcia i w oddali wypatrywali samego cesarza Napoleona. Nie śpieszył się. Na zapowiedź jego rychłego przyjazdu  (w okolicach grudnia) postawiono na Rogatkach Wolskich ozdobną bramę triumfalną. Niestety Bonaparte przejechał pod nią  nocą, niemal niezauważony. Na honory mógł jedynie liczyć od wartowników rogatek.

napoleon-bonaparte-jean-louis-ernest-meissonier

źródło:fineartamerica.com – Napoleon Bonaparte

   Od przyjazdu samego cesarza znacznie zmienił się stosunek mieszkańców do witanych uprzednio owacjami żołnierzy francuskich. Teraz traktowani byli  jak zło konieczne i kolejni najeźdźcy. Mimo skarg warszawiaków na zachowania stacjonujących żołnierzy cesarz reagował tylko kolejnymi roszczeniami dostaw dla wojska. Wkrótce zażądał, by posłać na za zachód do walki szlachetnie urodzonych Polaków w wieku poborowym. Skoszarowano ich w gwardię konną – sławnych – szwoleżerów. Wkrótce szli w szyku wojskowym w kierunku Rogatek Wolskich stukając o bruk ulicy Chłodnej .

18

źródło:www.skh.wat.edu.pl

   Złupiona Warszawa  przez kontrybucje, rekwizycje i podatki wojenne dostała w zamian: nazwę Księstwa Warszawskiego, Syrenkę za godło miasta oraz króla Saskiego Fryderyka Augusta I za władcę.

Cesarz ruszył na Moskwę.

images

źródło:ludzie.info

   Wracał po trzech latach już w nieco gorszym nastroju przez Rogatki i  Chłodną (10 grudnia 1812 roku) po przegranej kampanii w Rosji.

   W październiku 1813 roku po klęsce pod Lipskiem powracali tędy przegrani polscy żołnierze a później orszak z ciałem ks. Józefa Poniatowskiego.

   Na 100 lat w Warszawie zapanowały rządy Rosji.

   Mieszkańcy Chłodnej wielokrotnie byli świadkami przemarszu wojsk, ucieczek i triumfalnych wjazdów kolejnych władców czy najeźdźców.